Pisane na wietrze (Written On The Wind, USA, 1956)
Reżyseria: Douglas Sirk
Obsada: Rock Hudson (Mitch Wayne), Lauren Bacall (Lucy Moore Hadley), Robert Stack (Kyle Hadley), Dorothy Malone (Marylee Hadley), Robert Keith (Jasper Hadley) i inni.
Oglądamy kolejny melodramat o charakterze rodzinnym i romantycznym, opowiadający o dynastii naftowej Hadleyów. Film zgłębia tematykę bogactwa, władzy i związanego z tym emocjonalnego zamętu w uprzywilejowanej rodzinie. Rozpoczyna się śmiercią Kyle’a Hadleya, nadając obrazowi fatalistyczny ton i podkreślając duchową pustkę życia bohaterów. Mimo fabuły w stylu „opery mydlanej, manierystycznie bogaty styl estetyczny filmu wynosi obraz wysoko ponad banał. Wprowadzenie „Written on the Wind” ukazuje nową, kapitalistyczną arystokrację Ameryki, charakteryzowaną krytycznie przez lekkomyślne zachowania Kyle’a i kontrast między jego wulgarnie prowokacyjnym samochodem a elegancją plantacji. Film przechodzi od melodramatu do sentymentalnej konwencji obyczajowej. Przedstawia głównych bohaterów w stylizowanych ramach obrazu i sugeruje głębszy wymiar psychologiczny już tylko wymową piosenki przewodniej. Słyszymy ją w otwarciu filmu - jej tekst wyraża pesymistyczne ujęcie miłości romantycznej, sugerując nieodzowność niewierności. Kyle wie, że Mitch i Lucy są niewierni, ale widzowie sympatyzują z nimi, co podkreśla ironiczną złożoność motywacji. Film krytykuje utożsamianie się widzów z parą i ich obrazem jako „dobrych ludzi”, sugeruje potępienie bezmyślnej akceptacji iluzorycznej wizji burżuazyjnej prawości. Film podzielony jest na pięć rozdziałów, zgłębiających burzliwy romans i małżeństwo Lucy i Kyle’a, wpływ teksańskiego dyskursu męskości na Kyle’a oraz wątki poboczne: urazę Mitcha i pożądanie Marylee do Mitcha. Rywalizacja między Kyle’em a Mitchem ujawnia się już na wczesnym etapie, a uraza Mitcha podsycana jest jego wychowaniem i sukcesem Kyle’a. Wszystko to zgłębia tematykę patriarchalnej męskości, zagadek miłości i złożoności międzyludzkich relacji. Douglas Sirk wyzyskuje detale wizualne, takie jak kopia obrazu Miró, by sygnalizować ukryte głębie przesłań filmu. Mitch i Lucy, pozornie „dobrzy ludzie”, okazują się samolubami uzależnionymi od bogactwa Kyle’a, i to pomimo pogardy, jaką dla niego żywią. Filmy Douglasa Sirka często przeciwstawiają rzekomą uczciwość życia wiejskiego - fałszywości życia w mieście. Sirk podkreśla destrukcyjny charakter tej fantazji. Postać Marylee sprzeciwia się kodeksom moralnym i zagraża tak patriarchatowi jak i kapitalizmowi. Sirk wykorzystuje wizualne detale, takie jak ukulele Mitcha i biżuteria Lucy, aby przyciągnąć uwagę widzów i zasugerować głębsze znaczenia, wykraczające poza powierzchowną fabułę. Wykorzystuje wizualne aspekty narracji przedmiotowej, aby podkreślić pustkę w małżeństwie Lucy i Kyle’a, mimo przekonania Lucy o czystości jej miłości do niego. Obraz krytykuje powierzchowność wyższych sfer, zestawiając biały strój Lucy z czarnym strojem Marylee i obnażając banał ich rozmów. Jaspar Hadley wstydzi się czynów swej córki Marylee, obnażających moralny nihilizm, który sam stworzył w rodzinie. Erotyczny taniec Marylee, napędzany jest przez jej desperacką potrzebę miłości i uznania. Symbolizuje brak kontroli nad seksualnością i jest konsekwencją niefortunnych prób ojca, by z kolei kontrolować jej życie. Scena ta uwypukla ostry kontrast między dzikością Marylee a samoograniczającym życiem Lucy, zmetaforyzowanym przez jej ogromną obrączkę ślubną. Film wykorzystuje też narrację wizualną, aby podkreślić narastającą fascynację Lucy i Mitcha, która osiąga punkt kulminacyjny w ponurej uliczce, kontrastującej z typowym dla filmu przepychem. Końcowa scena filmu jest ironiczna, ukazując Marylee, najbardziej dziką postać, jako w pełni zasymilowaną z burżuazyjnym społeczeństwem. Finał sugeruje, że pieniądze są jedynym istotnym elementem więzi bogatych. Szczęśliwe zakończenie ukazuje tzw. „dobrą parę” tkwiącą w samozadowoleniu, nieświadomą cierpienia Hadleyów. To fałszywe zmonetaryzowane szczęście podkreśla duchowy upadek firmy i kraju. Filmy Douglasa Sirka w ogóle zgłębiają złożoność amerykańskiej fantazmatycznej wyobraźni. Poprzez ironię i moralną dwuznaczność Sirk podważa uproszczone osądy postaci, podkreśla powiązania problemów społecznych i psychologicznych. Krytykuje fantazje o samowystarczalności i wskazuje niebezpieczeństwa związane z fantazmatycznymi kompensacjami. Sugeruje w ten sposób, że baśnie o „dobrym życiu” są głęboko zakorzenione w amerykańskiej psychice. Mitch i Lucy oszukują się wierząc w swoją cnotliwość w porównaniu z Hadleyami. Czy szczerość ich samopoczucia moralnego jest wątpliwa? Widzowie mogą doświadczyć mocno zniuansowanego wyboru, rozpoznają melodramatyczne elementy ludzkich ocen i wyborów jako odzwierciedlenie presji społecznej i egzystencjalnej desperacji bohaterów. Wbrew pozornej płytkości gatunku, pozwala to na głębsze rozumienie społecznej treści filmu i psychologicznego tła tego co wydaje się być szczęściem bohaterów.
Wstęp wolny!
Przedstawiamy Wam rozkład jazdy na najnowsze seanse: Akademia Zapomnianych Arcydzieł Filmowych – LOVE STORIES: melodramaty
DOSTĘPNOŚĆ
Informację o dostępności budynku przeczytasz NA STRONIE
Jeśli potrzebujesz dodatkowych informacji lub chcesz skorzystać z asysty, skontaktuj się z koordynatorem ds. dostępności: dostepnosc@ddkweglin.pl
