Dzielnicowy Dom Kultury „Węglin”,  ul. Judyma 2a,  20-716 Lublin    /    telefon: (81) 466 59 10    /    fax: (81) 466 59 11   /   e-mail: info@ddkweglin.pl

DDK Węglin
DDK Czuby Południowe
Grudzień 2017
P W Ś C P S N
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031

Bez emocji

14/12/2017, godz. 18:00    

bez_emocjiBez emocji (Compulsion, USA 1959) 103 min. 

Obsada: Orson Welles (Jonathan Wilk), Diane Varsi (Ruth Evans), Dean Stockwell (Judd Steiner), Bradford Dillman (Arthur A. Straus), E.G. Marshall (Harold Horn), Martin Milner (Sid Brooks) i inni

Scenariusz – Richard Murphy na podstawie powieści Meyer Levina

Reżyseria – Richard Fleischer (inne filmy: 20 000 mil podmorskiej żeglugi, Cienista droga, Pęknięte lustro, Fantastyczna podróż, Tora! Tora! Tora!, Zilona pożywka, Dusiciel z Bostonu)

Odmiana noir – prawniczy

Motywy noir: łamanie prawa, paranoja, przemoc seksualna, zazdrość, fatalizm

Trzymający w napięciu thriller, oparty na głośnym procesie z 1924 roku. Chodziło wówczas o dwóch młodocianych zabójców, znajomych zabitego, młodego chłopaka. W filmie bardziej idzie o naturę Zła jako takiego. Już tylko z tej przyczyny film został zrealizowany w nawiązaniu do estetyki i pesymistycznego wobec ludzkiej natury światopoglądu kina Noir i egzystencjalizmu europejskiego lat 30′ i 40′ XX-wieku. To już nie była ta epoka, ale Fleischer uznał, że do opowiedzenia tej historii „czarne kino” jest wręcz nieodzowną konwencją estetyczną. W treści filmu przeważa narracja behawioralna wyznająca psychoanalityczne motywacje bohaterów na ekranie. Pochodzący z dobrych rodzin Artie Straus (Bradford Dillman) i Judd Steiner (Dean Stockwell), chłopcy jednocześnie zarozumiali i próżni, mordują pewnego chłopaka, by w ten sposób zademonstrować swą wyższość intelektualną (motyw wzięty jakby z prozy Andre Gide’a). Po zabójstwie cynicznie pomagają w poszukiwaniach mordercy, i byłaby to zbrodnia doskonała, gdyby nie ich arogancja, która doprowadza do zdemaskowania prawdziwych sprawców zbrodni. Ich adwokat, Jonathan Wilk (Orson Welles) nie ma łatwego zadania, gdyż Straus i Steiner nie chcą z nim współpracować oraz wytłumaczyć swojego postępowania.

Zasłużone nagrody – Nagroda Brytyskiej Akademii Filmowej i Nowojorskich Krytyków Filmowych dla najlepszego aktora – Orsona Wellesa. Film festiwalowy na MFF w Cannes.

 Sławne filmowe sceny Noir:

Dillman cieszy się, gdy dowiaduje się, że Stockwell zabierze Varsi na randkę i obserwację ptaków w lesie. Zachęca go do gwałtu w sprzyjających okolicznościach, gdy nikt nie usłyszy ofiary. Jako dodatkową zachętę dodaje: „Dziewczyny nigdy nie mówią potem o tym”.

WSTĘP WOLNY!

AKADEMIA ZAPOMNIANYCH ARCYDZIEŁ FILMOWYCH – KOLORY „NOIR”

Powstanie sugestywnej odmiany kina sensacyjno/gangsterskiego zwanej Noir (po polsku po prostu „czarnego kina”) była ściśle uwikłana w narastający klimat fatalizmu i chwiejności, jaka zapanowała w USA i na świecie w trakcie i po II wojnie światowej. Poza czynnikami historycznymi – ważne były też procesy modernizacyjne wpływające na ówczesną ludzką kondycję i obyczajowość. Poczucie kryzysu tożsamości powiązane było z dynamiczną industrializacją oraz pojawieniem się społeczeństwa masowego i konsumpcyjnego. Osobnym czynnikiem były impulsy emancypacyjne w sferze płci i społecznego gender. Postać kobiety fatalnej, niszczącej mężczyzn była w filmach symptomem reakcji na te zjawiska: nasilającego się mizoginizmu.

Estetycznie wizualna warstwa Noir wiele zawdzięcza europejskiej kinematografii, szczególnie ekspresjonizmowi niemieckiemu, który został przyswojony przez Hollywood dzięki emigrantom z Europy (m.in. takim twórcom jak Fritz Lang, Billy Wilder, Robert Siodmak, Otto Preminger, William Wyler). Z kolei komplikacje psychologicznego działania i motywacji bohaterów czarnego kina, ich niejednoznaczność etyczna inspirowane były popularnością teorii psychoanalitycznych Zygmunta Freuda i jego uczniów.

Stylistyka Noir to powtarzalny rytuał stałych sygnaturalnych znaków i symboli. Czarny film rozgrywa się zazwyczaj w mieście; do jego stałej ikonografii należy np. widok nocnej asfaltowej ulicy, mokrej po deszczu. Mroczny i niepokojący nastrój uzyskiwany jest przy pomocy ekspresyjnych środków: wyrazistych cieni, mocnych kontrastów, dominacji linii ukośnych i wertykalnych nad horyzontalnymi, nisko lub wysoko umieszczonych świateł kluczowych, agresywnego montażu i dezorientacji widza za sprawą unikania panoramicznych planów pełnych.

Postacie w filmie Noir często nie są wyodrębnione z tła, wtapiają się w nie, często ich wzajemny dystans podkreślany jest poprzez oddzielanie ich od siebie różnymi elementami kadru (drzwiami, oknami). Filmy operują chętnie zaburzoną, skomplikowaną nielinearną chronologią oraz posługują się często werbalnym komentarzem i narracją spoza kadru.

Najbardziej wpływowym aktorem czarnych filmów był Humphrey Bogart, który wykształcił charakterystyczny typ męskiego bohatera – prywatnego detektywa lub przestępcy. Wraz ze swoją żoną – Lauren Bacall stworzyli schemat i typ najpopularniejszej ówcześnie ekranowej pary. Popularnymi duetami aktorskimi Noir byli również Adrian Ladd i Veronica Lake. Ikoną kobiecości filmu Noir stała się także Rita Hayworth. Jane Greer stała się prototypem ról kobiet fatalnych. Pośród innych znaczących aktorów kina czarnego warto wymienić Jamesa Cagneya, Richarda Conte, Richarda Widmarka, Burta Lancastera czy Robert Mitchum.

Termin Film Noir narodził się wtórnie na gruncie refleksji francuskiego filmoznawstwa. Po raz pierwszy w 1946 użył go krytyk Nino Frank, a spopularyzowali go w swej książce francuscy krytycy Raymond Borde i Étienne Chaumeton. Kino Noir do dnia dzisiejszego fascynuje i inspiruje nowoczesną i ponowoczesną kulturę popularną i wysoką. Po latach filmy tej odmiany żyją swoim drugim życiem jako swoiste obiekty kultu w obrębie popkultury i ujawniają swoje nieoczywiste, ukryte głębinowe wymiary.

Kurator cykludr hab Rafał Szczerbakiewicz

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+